چهار شنبه , آوریل 24 2019
سرخط خبرها
خانه / حقوق / بررسی جرم اختطاف در قانون جزای افغانستان و ایران

بررسی جرم اختطاف در قانون جزای افغانستان و ایران

نویسنده: علی شجاعی

مقدمه
خداوند در قرآنکریم، انسان را بسیار تکریم کرده است و در آیه 70 سوره اسراء می فرماید : «ولقد کرّمنا بنی آدم و حملناهم فی البرّ والبحر و رزقناهم من الطیبات و فضّلناهم علی کثیر ممن خلقنا تفضیلا» «ما فرزندان آدم را بسیار گرامی داشتیم و آنها را به مَرکب دریا و خشکی سوار کردیم و از هر غذای پاکیزه روزی دادیم و ایشان را بر بسیاری از مخلوقات خود برتری و فضیلت بخشیدیم.» آزادی انسان در روایات ائمه معصومین علیهم السلام جزء خلقت و سرشت انسان دانسته شده است که انسان بدون آن معنا ندارد.
اختطاف یک عمل ناپسند و غیر انسانی است که امروزه انسانها علیه یکدیگر چنین عملی را انجام میدهند و بیشتر این اعمال در کشورهای رواج بیشتر پیدا میکند که از نگاه امنیت در رده پایین قرار داشته باشد و دست فقر نیز میتواند به عنوان یک عنصر نقش عمده را در این مورد بازی کند که اکثری از رباینده گان انسان ها در افغانستان بعد از اختطاف کردن یک شخص و یا یک طفل با خانواده های آنها در تماس شده و در خواست پول میکنند. که چنین اختطاف کننده گان از دو حالت خارج بوده نمیتواند: یکی وجود نا امنی در کشور که وجود نا امنی در کشور فراهم کننده زمینه ی خوبتر و امنیت بیشتر را برای آنان تامین میکند و دوم اینکه گاها انسانها مجبور میشوند که دست به عمل مجرمانه و متقلبانه بزنند که این مورد را میتوان از فقر و تهی دستی و تنگ دستی آنان دانست. به خاطریکه طی حدود یک دهه میشود که در کشور افغانستان عمل اختطاف زیاده شده و جدیدا نیز در بعضی از مناطق اختطاف و گروگان گیری آغاز شده است که علت این را میتوان از نا امنی در کشور دانست. من هم به همین علت کار تحقیقی خود را در همین رابطه تحت عنوان (بررسی جرم اختطاف در قانون جزای افغانستان و ایران) و تقریبا به صورت مقایسوی تحقیق نمودم.

بررسی جرم اختطاف در قانون جزای افغانستان و ایران
جرم اختطاف (آدم ربایی) و مخفی کردن دیگری دو مصداق از جرایم علیه اشخاص است که علاوه بر سلب آزادی و صدمات بدنی که ممکن است به مجنی علیه وارد شود، بیشتر شخصیت معنوی قربانی جرم، مورد تعرض قرار می گیرد. این جرم که به صورت خاص، یک ماده و به صورت عام، چند ماده از قانون مجازات اسلامی ایران و هشت ماده به صورت خاص و چند ماده دیگر به صورت عام در قانون جزای افغانستان وجود داشته، را به خود اختصاص داده است.
تعریف لغوی اختطاف:
در فرهنگ لغت عربی- فارسی المعانی، اختطاف به معنای عمل ربودن ( زن و بچه و غیره ) ربایش آمده است.1 اما در سایت پارسی ویکی، اختطاف از خطف گرفته شده و به معنای ربودن2 و در سایت دیک آبادیس ایران، اختطاف به معنای ربودن، ربودن به سرعت، برکندن و کشیدن و بردن آمده است3 و در فرهنگ فارسی معین ربودن همچو برق و خیره کردن چشم آمده است.4 آدم ربایی، معادل واژه های (kidnapping، abduction) در زبان انگلیسی و واژه (enlevement) در زبان فرانسه و واژه (اختطاف) در زبان عربی می باشد که در برخی موارد، برای مطلق آدم ربایی و در برخی موارد، برای ربودن دختر به منظور عمل نامشروع به کار می رود.
تعریف اصطلاحی اختطاف:
انتقال یک یا چند شخص از مکانی به مکان دیگر برخلاف اراده آنان، که ممکن است از راه خدعه یا فریفتن یا با زور انجام گیرد. انتقال یک شخص بدون رضایت او از محلی به محل دیگر به وسیله زور، تهدید یا فریفتن. آدم ربایی به معنای سلب آزادی تن است؛ بنابراین ابتدا باید معنای آزادی تن را دانست. آزادی تن چنین تعریف شده است: «آزادی بدنی هر فرد بطوری که بتواند از هر نقطه کشور به نقطه دیگر آن، مسافرت نموده یا نقل مکان دهد یا از کشور خود خارج شده و به آن مراجعت نماید و از توقیف بدون جهت محفوظ و مصون باشد. نتیجه این آزادی، لغو بردگی و شبه بردگی، لغو بیگاری، منع توقیف و حبس بدون مجوز اشخاص است.» (جعفری) بنابراین آدم ربایی به معنای سلب آزادی تن دیگری بدون رضایت او و با قصد نامشروع، از راه جابجائی از محلی به محل دیگر می باشد. مخفی کردن هم، سلب آزادی تن دیگری بدون رضایت او و به قصد نامشروع از طریق پنهان کردن افراد در محلی می باشد.
تعريف جرم اختطاف در(قانون مبارزه علیه اختطاف و قاچاق انسان) افغانستان:
قانون مبارزه عليه اختطاف در مادۀ سوم خود براي رفع هرگونه ابهام، اصطلاحات مهم از قبيل اختطاف، قاچاق انسان، بهره برداري، اختطاف کننده و قاچاقبر انسان و مجني عليه را تعريف نموده است.
کلمۀ “اختطاف” را چنين تعريف نموده است: “اختطاف: ربودن شخص با استفاده از تهديد يا استعمال قوه (زور) يا انواع ديگر ارعاب يا کاربرد حيله و فريب يا با استفاده از ناتواني جسمي يا رواني يا تبديل نمودن طفل نوزاد با طفل نوزاد ديگر يا دور نمودن طفل از والدين يا سرپرست قانوني وي و يا رها نمودن طفل در محل غيرمسکون است اعم از اينکه چنين اعمال به مقصد بهره برداري باشد يا رسانيدن ضرر.”
واژگان کلیدی: آدم ربایی، مخفی کردن دیگری، سرقت، توقیف غیر قانونی، آزادی شخصی، سلب آزادی تن دیگری، ربودن طفل.

پیشینه تاریخی اختطاف (آدم روبایی)
اختطاف (آدم ربایی) یا گروگانگیری نخستین بار در رم باستان و بخش هایی از انگلستان در سال 1748 دیده شده است. این كار غیرانسانی در بیشتر موارد به دلیل دریافت پول بدون زحمت و كار كردن انجام می پذیرد و عموما با انگیزه های شخصی انجام می گیرد، اما در مواردی نیز به صورت برنامه های فرقه ای و حزبی و حتی حكومتی و مذهبی است. در دهه1870 بیشترین علت آدم ربایی یا گروگانگیری جنگ بوده و در دهه1970 به بعد، بیشتر به دلیل انگیزه های تروریستی و جنایی این كار انجام شده است.
همانطور كه از اسم آن پیداست ، آدم ربایی از ربودن است و در تعریف آن گفته شده : به انتقال یك شخص بدون رضایت او از محلی به محل دیگر بوسیله زور ، تهدید یا فریفتن آدم ربایی گفته می شود و تاریخچه آن به قانون «حمورابی» اولین قانون مدونی كه وجود دارد بر می گردد.5
نحوه تشکیل ( قانون مبارزه عليه اختطاف و قاچاق انسان) در افغانستان
در رسانه اخبار و گزارش هاي زيادي در باره اختطاف افراد و گاهي هم در باره محاکمه و محکوميت مرتکب آن منتشر مي گردد. از جمله اين خبر: “مسؤلين محکمه ابتدايي شهري هرات روز سه شنبه 24 قوس 1388 چهار تن را به اتهام [جرم] اختطاف به 20 سال حبس محکوم نمودند. اين افراد مطابق به فقره يک ماده شش با درنظر داشت فقر يک ماده هفت قانون مبارزه عليه اختطاف و فقره 119 قانون جزا هر کدام به 20 سال حبس محکوم شدند. … در سال جاري ميلادي حد اقل 20 تن از اختطاف کننده گان در محکمه هاي شهري هرات محکوم به مجازات شدند که اين امر با استقبال مردم مواجه گرديده است.” اينگونه اخبار مرا واداشت که نگاهي گذرا به “قانون مبارزه عليه اختطاف و قاچاق انسان” بيفگنم و به اختصار تحليلي از مفاد آن ارائه نمايم.
در سال هاي اخير به دليل جنگ و درگيري در کشور و فقر و نا امني ناشي از آن، اختطاف انسان بخصوص زنان و کودکان به انگيزه هاي سياسي، مالي و اجتماعي در داخل کشور و قاچاق انسان به خارج از کشور به انگيزه هاي مذکور گسترش يافته است. جهت مبارزه با اين پديده زيابنار اجتماعي، “قانون مبارزه عليه اختطاف و قاچاق انسان” در تاريخ 25 سرطان 1387 تصويب و در جريده رسمي شماره 952 نشر گرديد. در اين قانون دو موضوع “اختطاف” و “قاچاق” انسان جرم تلقي گرديده و براي هر کدام مجازات تعيين شده است. باوجود اينکه در گذشته در قانون جزا که چند دهه قبل تدوين شده، ماده 356 و مواد 418 الي 424 قانون جزا در رابطه به جرم اختطاف مجازاتي مقرر شده بود، اما نظر به گسترش جرايم سازمان يافته اختطاف و قاچاق انسان مجازات شديدتري پيش بيني گرديده است.
“قانون مبارزه عليه اختطاف و قاچاق انسان” که در 4 فصل و 23 ماده تدوين شده، علاوه بر بيان اهداف قانون و تعريف اصطلاحات ضروري، به تأسيس کميسيون عالي مبارزه با اختطاف و قاچاق انسان پرداخته و مجازات مرتکبين اين جرايم را نيز تعيين نموده است. با انفاذ اين قانون، مطابق ماده 23 آن، تمامي احکام و مواد مغاير با اين قانون از جمله مادۀ 356 و مواد (418 الي424) قـانون جزا (جريدۀ رسمي شماره 347)، فرمان تقنيني شماره (47) مؤرخ 13/4/1383 رئيس دولت انتقالي اسلامي افغانستان در مــورد تشديد مبارزه عليه جرايم اختطاف و قاچاق اطـفال، لغو شده است.
اين قانون با اهداف ذيل تدوين شده است:
1.جلوگيري از ارتکاب جرايم اختطاف و قاچاق انسان.
2.حمايت از متضررين اين جرايم (بخصوص زنان واطفال).
3.ايجاد هماهنگي و همکاري متقابل بين المللي در امر مبارزه عليه اختطاف و قاچاق انسان.
4.رعايت مفاد پروتوکول هاي ملل متحد راجع به جرايم قاچاق انسان.
5.مجازات مرتکبين اين جرايم.
ايجاد کميسيون عالي مبارزه عليه جرايم اختطاف و قاچاق انسان:
در ماده چهارم قانون جهت مبارزه عليه جرايم اختطاف و قاچاق انسان و تأمين همآهنگي ميان مراجع ذيربط، کميسيون عالي مبارزه عليه اين جرايم تحت رياست وزير عدليه با اشتراک نمايندگان وزارت ها و ادارات دولتي مربوطه ايجاد مي گردد. اين کميسيون وظايف بسيار خطير و مهمي را به قرار ذيل به عهده دارد:
1- مطالعه و ارزيابي عوامل ارتکاب جرايم اختطاف و قاچاق انسان در سطح کشور.
2- طرح و تطبيـق پــروگرام از جمله تبليغات و آگاهي عامه جهت جلوگيري از ارتکاب اين جــــرايـم،
3- تأمين هماهنگي فعاليت هاي ادارات و مراجع ذيربط در امر مبارزه عليه جرايم اختطاف و قاچاق انسان.
4- جمع آوري ارقام جرايم اختطاف و قاچاق انسان و نشر آن.
5- ارائۀ پيشنهاد مبني بر تعديل احکام قوانين مربوطه.
6- ترتيب گزارش سالا نۀ جرايم اختطاف و قاچاق انسان و ارايۀ آن به حکومت.
متأسفانه تا هنوز که بيش از يک سال از انتشار قانون در جريده رسمي وزارت عدليه مي گذرد، وزارت عدليه کميسيون مزبور را ايجاد نکرده است.
مجازات جرايم اختطاف در قانون مبارزه علیه جرایم اختطاف و قاچاق انسان:
در ماده 6 اين قانون مصاديق جرم اختطاف و نيز مجازات هر يک از مصاديق آن تعيين گرديده است:
اختطاف همراه با تهديد يا استعمال قوه يا انواع ديگر ارعاب و يا با استفاده از مواد مسموم کننده.
مجازات: حبس طويل تا دوازده سال کمتر نباشد.
شخصي کـه ديگري را با حيــله و فـريب اختطاف نمايد،
مجازات: حبس طـويلي که از هشت سال کمـــتر نباشد.
اختطاف شخصي با استفاده از ناتواني جسمي يا رواني وي،
مجازات: حبس طويلي که از ده سال کمتر نباشد.
شخصي که ديگري را با استفاده از طرق و وسايل مندرج فقره هاي (1، 2 و 3) ماده 6 اختطاف نموده و در بدل رهائي وي مال يا منفعت را مطالبه يا اخذ نمايد
مجازات: حداکثر حبس طويل.
شخصي که طفل را به محل غير مسکون رها نمايد
مجازات: حبس متوسط.
تبديل طفل نوزاد با طفل نوزاد ديگر به هر نحوي که باشد
مجازات: حبس طويلي که از هشت سال کمتر نباشد.
شخصي که طفل را از نزد اشخاصي که بالاي او سلطۀ قانوني دارند، دور سازد يا او را پنهان نمايد يا او را کذباً به غير از مادرش نسبت بدهد،
مجازات: حسب احـوال حبس طويلي که از هشت سال کمتر نباشد.
حالات مشددهْ جرم اختطاف
در ماده 7 قانون اختطاف حالات مشددۀ اين جرم و مجازات خاص آن به قرار ذيل تعيين گرديده است:
هرگاه مجني عليه طفل يا زن باشد يا جرم توسط مستخدم مجني عليه يا شخصي که مجني عليه تحت تسلط يا نگهباني ويا تربيت وي قرار داشته، ارتکاب گردد،
مجازات: حداکثر جزاي پيش بيني شده، مندرج اين قانون.
هرگاه مجني عليه از طريق گماشتن به فعاليت هاي جنسي و تهيۀ تصاوير و فلم هاي منافي اخلاق ( پورنوگرافي)،
مورد بهره برداري قرار گيرد،
مجازات: جزاي حبس دوام
سوء استفاده از مجني عليه از طريق گماشتن به جنگ مسلحانه يا کار اجباري، آزمايشات طبي وساير فعاليت هاي غير قانوني
مجازات: حد اکثرحبس طويل
هرگاه در حالات مندرج فقره هاي(1، 2و3) اين ماده با مجني عليه زنا يا لواط صورت گرفته باشد،
مجازات: مـجازات جـرم زنا يا لـواط، علاوه بر جزاي پيشبيني شدۀ جرم اختطاف.
در فقره 5 ماده 7 آمده است:
در حالات مندرج فقره هاي (۱، ۲، ۳ و۴) اين ماده حکم مادۀ (145) وساير احوا ل مخففه قضائي مندرج قانون جزا رعايت نمي گردد. 6
جرم اختطاف (آدم ربایی) در قانون جزای افغانستان:
در قانون جزای افغانستان در فصل هفتم از موضوع اختطاف شروع شده که هشت ماده یعنی از ماده 417 شروع و در ماده 425 در مورد اختطاف میباشد. گرچه قانونگذار افغانستان، در قانون جزا تعریفی از اختطاف ارائه نداده است اما از ماهیت ماده های که درباره اختطاف میباشد مفهوم را به صورت کامل رسانده است.
هرگاه شخصی طفلی را که سن هفت سالگی را تکمیل نکرده باشد یا اشخاص دیگری را که به حفاظت خود قادر نباشند خود یا توسط شخص دیگری اختطاف و یا به محل غیر مسکونی رها کند، به حبس متوسط محکوم میگردد. که حبس متوسط باید از سه سال بیشتر نباشد (ماده 418 قانون جزای افغانستان).
در این ماده قانونگذار در مورد اختطاف طفلی سخن گفته که هنوز سن هفت سال را تکمیل نکرده است و نیز از حفاظت سخن گفته که متی اگر اختطاف هم نکند در محل غیر مسکونی آنرا رها کند به حبس متوسط که بیشتر از سه سال نباشد محکوم میگردد.
در ماده 419 چنین بیان داشته است که: هرگاه در اثر جرم مندرج ماده 418 این قانون عضوی از اعضای طفل یا شخص تلف یا معیوب گردد مرتکب به جزای جرح عمدی و اگر منجر به مرگ شود به جزای پیش بینی شده قتل عمد محکوم میگردد. در ماده 418 قانونگذار فقط سخن از طفل که هنوز سن هفت سال را کامل نکرده بود سخن گفته و در این ماده کلمه شخص نیز اضافه شده که شخص بیانگر آن است که هدف قانونگذار کسی است که بالاتر از سن هفت سال میباشد، و اگر توسط عمل اختطاف کننده جراحت بردارد به جزای جرح عمدی و اگر عمل او منجر به مرگ گردد به جزای قتل عمد محکوم میگردد.
قانونگذار افغانستان، در ماده 420 قانون جزا فرق میان اختطاف کننده دختر و پسر را در نظر گرفته که برای اختطاف کننده، اگر پسر را اختطاف کرده باشد یا اختطاف کند مجازات کمتر نسبت به اختطاف کننده دختر در نظر گرفته است که متن ماده 420 این قانون طی دو بند ارائه شده که:
1- هرگاه شخصی طفلی را که سن هجده سالگی را تکمیل نکرده باشد، شخصا یا توسط شخص دیگری بدون حیله و اکراه اختطاف کند به حبس طویل که از هفت سال بیشتر نباشد محکوم میگردد.
2- اگر طفل اختطاف شده دختر باشد مرتکب به حبس طویلی که از ده سال بیشتر نباشد محکوم میگردد.
و شاید قانون گذار فرق این دو بند را به این دلیل در نظر گرفته باشد که نسبت به اختطاف دختر آبروی خانواده او متلاشی شده و به خود دختر هم ضربه ی از نوع مارکهای منفی در اجتماع زده شود که مسئله هتک حرمت در این مورد نسبت به پسر در میان است.
در ماده 422 قانون جزای افغانستان چنین بیان شده است که: هرگاه شخص مردی را که سن هجده سالگی را تکمیل کرده باشد خود یا توسط شخص دیگر اختطاف نماید به حبس متوسط سه الی پنج سال محکوم میگردد. تا حال از بیان ماده های فوق چنین معلوم شده است که هر قدر که سن اختطاف شونده بالا برود البته از پسران و مردان مجازات اختطاف کننده گان کمتر شده میرود و هر قدر که سن اختطاف شونده گان پایین شده برود مجازات اختطاف کننده گان زیاد شده میرود.
هرگا زنی را که سن 18 سالگی را تکمیل کرده شخصا یا توسط شخص دیگری اختطاف نماید به حبس طویل محکوم میگردد. اگر اختطاف شده زن شوهردار باشد یا با زن اختطاف شده فعل نا مشروع اجرا گردد مرتکب به حبس جزای پیش بینی شده محکوم میگردد (ماده 424 ق ج افغانستان). اما در ماده 425 این قانون نیز در مورد دختری سخن گفته شده که سن هجده سالگی را تکمیل کرده و با رضایت خود با شخص دیگر رفته و ازدواج کند عملش اختطاف پنداشته نمیشود. که متن این ماده عبارت است از: هرگاه شخص زنی را که سن هجده سالگی را تکمیل کرده باشد به منطور ازدواج از محل اقامت اولیایش با خود ببرد در صورتی که به رضا و رغبت قانونا با وی عقد ازدواج نماید این عمل اختطاف شمرده نمیشود. 7
قانونگذار در مورد دختر و پسری که هنوز سن هجده را تکمیل نکرده مجازات برای اختطاف کننده را تفاوت قایل شده نسبت بین این دو اما در مورد مردی که سن هجده را تکمیل کرده و یا بالای آن قرار داشته اختطاف شده باشد اختطاف کننده را به حبس متوسط از سه سال الی پنج سال محکوم نموده است و در مورد زنی که بالای هجده قرار داشته باشد به اضافه اختطاف عمل نا مشروعی را نیز با او انجام داده باشد در صورتیکه زن شوهر دار باشد به حد اکثر جزای پیش بینی شده مجازات میشود. اما این حد اکثر مجازات پیش بینی شده را تعیین نکرده است. گرچا اختطاف کننده در این مورد مرتکب جرایم متعددی گردیده است که یکی عمل اختطاف و دیگری انجام عمل نا مشروع نسبت به زن شوهردار. که خودش تعدد جرمی است. اما در ماده اخیر که در مورد اختطاف تهیه شده حرفی گفته شده که اگر دختر بالغه ی باکره را کسی با خود برده و دختر با رضایت خود با او ازدواج کند این عمل اختطاف شمرده نمیشود و از جمله اختطاف محسوب نمیشود.
آدم ربایی در قانون مجازات اسلامی ایران:
در قانون مجازات اسلامی ایران، قانونگذار هیچ تمایزی میان گروگانگیری و آدم ربایی قایل نشده است.
آدم ربایی از جمله جرایمی محسوب می شود كه از گذشته وجود داشته و امروز نیز با انگیزه های مختلف و دلایل متفاوت صورت می گیرد شاید بتوان گفت بعد از جرم قتل عمدی ، مهمترین جرم علیه اشخاص جرم آدم ربایی است . تحت شرایطی آدم ربایی می تواند بعنوان یك بزه بین المللی و به عنوان یك جرم سیاسی مورد بررسی قرار گیرد. جرم آدم ربایی و گروگانگیری دو مصداق از جرایم علیه اشخاص هستند كه یكی از مواهب خدادادی انسانها یعنی آزادی تن را مورد تعرض قرار داده و موجبات سلب آزادی تن را فراهم می آورند این جرایم علاوه بر اینكه آزادی تن اشخاص را سلب می كنند ، در اغلب اوقات صدمات بدنی (ضرب و جرح و قتل) و صدمات حیثیتی (ریختن آبرو، شرف و هتك ناموس) بر پیكر افراد وارد می كنند كه غیر قابل جبران می باشند و غالباً با نوعی عنف و تهدید و اجبار یا حیله و نیرنگ با انگیزه های سوء همراه هستند در جوامع امروزی این چنین جرایمی تحت عنوان ترورسیم مطرح و مورد پی گیری واقع می شوند با این كه قانوّن گذار نظام جمهوری اسلامی ایران همچون دیگر نظامهای موجود برای مهار و كنترل جرم آدم ربایی مجازاتهای سنگین و حتی در موارد خاص مجازات اعدام در نظر گرفته است ولی با این همه واقعیت این است كه جرم آدم ربایی همچون جرایم دیگر در كشور ما در حال افزایش است .
طبق ماده 621 قانون مجازات اسلامی در جرم آدم ربایی ساده مجازات آن حبس از 5 الی 15 سال و در صورتیكه سن مجنی علیه كمتر از 15 سال یا ربودن با وسیله نقلیه باشد یا به مجنی علیه آسیب جسمی یا حیثیتی وارد شود مرتكب به حداكثر مجازات یعنی 15 سال حبس محكوم خواهد شد و در صورت ارتكاب جرایم دیگر به مجازات آن جرم نیز محكوم می‌گردد
عناصر جرم آدم ربایی:
الف) عنصر مادی:
موضوع جرم آدم ربایی ساده: انسان زنده كه حداقل 15 سال داشته باشد و در غیر این صورت ممكن است مشمول آدم ربایی مشدد و یا دزدیدن طفل تازه متولد شده یا مخفی كردن اموات قرار گیرد.
رفتار مجرمانه: انتقال جسم مجنی علیه از محلی به محل دیگر با زور و تهدید و حیله بطوری كه مجنی علیه اراده‌ای از خود نداشته باشد.
مرتكب و شكل ارتكاب: هر كسی می‌تواند باشد كه به صورت مباشرت یا مداخله و غیر مستقیم قابل تحقق است كه بحث مباشرت شركت و معاونت پیش می‌آید.
عدم رضایت مجنی علیه شرط لازم است و بدون آن جرم محقق نمی‌شود.
نتیجه مجرمانه: درست است در ماده 621 ق. م. از نتیجه حرفی به میان نیامده ولی آدم ربایی از جرایم مقید می‌باشد و نتیجه هم سلب آزادی از فرد ربوده شده می‌باشد.
ب) عنصر معنوی:
سوء نیت عام: مرتكب علاوه بر علم به موضوع جرم و وصف آن یعنی انسان زنده باید در انجام عمل عامل هم باشد و علم و آگاهی مرتكب به عدم رضایت بزه دیده شرط نیست این جرم مطلق است و نیازی به سوء نیت خاص ندارد و مفروض است پس ربودن انسان زنده كه در حال خواب یا بیهوشی است مشمول این حكم می‌باشد.
انگیزه مرتكب: علی الاصول مقنن انگیزه را به عنوان یكی از اجزاء تشكیل دهنده عنصر روانی جرایم بشمار نمی‌آورد و داشتن انگیزه شرافتمندانه در جرایم تعزیری و بازدارنده از جهات مخففه محسوب می‌شود با این وجود انگیزه یكی از اجزاء عنصر معنوی جرم آدم ربایی به شمار می‌آید هر چند مقنن در ماده 621(قانون مجازات اسلامی) واژه قصد را بكار برده است ولی این واژه دلالت برانگیزه می‌كند و دلالت بر سوء نیت خاص ندارد و فرد آدم ربا باید عمد در ربودن فرد داشته باشد و با توجه به اینكه نتیجه جرم آدم ربایی از عمل مرتكب منفك نیست بنابراین سوء نیت خاص در سوء نیت عام مرتكب مستتر است و كسی كه قصد ربودن كسی را دارد در ضمن قصد سلب آزادی او را نیز دارد.
ج) عنصر قانونی:
عنصر قانونی جرم ماده 621 قانون مجازات اسلامی ایران، می‌باشد.
عنصر قانونی جرم نسبت اختطاف ماده های 418و 419و 420 و421 و 422و 423 و 424 و 425 قانون جزای افغانستان میباشند.
ربودن با وسیله نقلیه باشد. وسیله نقلیه منصرف به وسیله نقلیه موتوری است اما اطلاق آن در اینجا شامل وسیله نقلیه غیر موتوری مانند دوچرخه هم می‌شود و علت مشدد بودن هم چون باعث تسهیل در ارتكاب جرم و باعث رعب و وحشت و امكان فرار مجنی علیه هم كمتر می‌شود
علل تشدید مجازات آدم ربایی:
1- سن مجنی علیه كمتر از 15 سال تمام باشد.
2- ربودن با وسیله نقلیه باشد. وسیله نقلیه منصرف به وسیله نقلیه موتوری است اما اطلاق آن در اینجا شامل وسیله نقلیه غیر موتوری مانند دوچرخه هم می‌شود و علت مشدد بودن هم چون باعث تسهیل در ارتكاب جرم و باعث رعب و وحشت و امكان فرار مجنی علیه هم كمتر می‌شود.
3- رساندن آسیب جسمی به مجنی علیه. اگر چه ظهور در آسیب جسمی دارد اما ظاهراً شامل آسیب‌های روحی و روانی هم می‌شود.
4- رساندن آسیب حیثیتی به مجنی علیه. در صورتیكه بزه دیده مۆنث یا پسر بچه زیبا باشد مفروض گرفته می‌شود در غیر این صورت باید از طرف مجنی علیه ثابت شود
مجازات جرم اختطاف (آدم ربایی):
طبق ماده های که از 418 قانون جزای افغانستان شروع شده و به ماده 425 نسبت به اختطاف بوده جرایم آن از حبس سه سال شروع شده و در مجازات حبس طویل و حد اکثر مجازات و حتی از قتل از نوع جرایم قتل عمدی را نیز در نظر گرفته است. اما قانون مجازات اسلامی ایران نسبت به مجازات عمل اختطاف طبق ماده 621 قانون مجازات اسلامی در جرم آدم ربایی ساده مجازات آن حبس از 5 الی 15 سال و در صورتیكه سن مجنی علیه كمتر از 15 سال یا ربودن با وسیله نقلیه باشد یا به مجنی علیه آسیب جسمی یا حیثیتی وارد شود مرتكب به حداكثر مجازات یعنی 15 سال حبس محكوم خواهد شد و در صورت ارتكاب جرایم دیگر به مجازات آن جرم نیز محكوم می‌گردد. 8

نتیجه گیری:
اختطاف در لغت به معنای ربودن و ربایش و ربودن سریع را گویند و در اصطلاح عبارت است از: انتقال یک یا چند شخص از مکانی به مکان دیگر برخلاف اراده آنان، که ممکن است از راه خدعه یا فریفتن یا با زور انجام گیرد.
در سال هاي اخير به دليل جنگ و درگيري در کشور و فقر و نا امني ناشي از آن، اختطاف انسان بخصوص زنان و کودکان به انگيزه هاي سياسي، مالي و اجتماعي در داخل کشور و قاچاق انسان به خارج از کشور به انگيزه هاي مذکور گسترش يافته است. جهت مبارزه با اين پديده زيابنار اجتماعي، “قانون مبارزه عليه اختطاف و قاچاق انسان” در تاريخ 25 سرطان 1387 تصويب و در جريده رسمي شماره 952 نشر گرديد. در اين قانون دو موضوع “اختطاف” و “قاچاق” انسان جرم تلقي گرديده و براي هر کدام مجازات تعيين شده است.
در قانون جزای افغانستان برای شخص اختطاف کننده در ماده های مختلف مجازات متفاوتی را ارائه قانونگذار ارائه داده است که اگر اختطاف کننده طفلی را اختطاف کند که او پسر باشد و سن شان هنوز به هفت سال تمام نرسیده باشد مجازات اختطاف کننده را به حبس که از سه سال بیشتر نباشد محکوم کرده است و در ماده دیگر جنسیت را در نظر گرفته و گفته که اگر اختطاف شده دختر باشد که سن شان هنوز به هفت سالگی نرسیده باشد، اختطاف کننده را به حبس طویل که مجازات آن بیشتر از ده سال نباشد محکوم کرده است، در ماده دیگر مردی را که بالای هجده سال تمام قرار داشته باشد اختطاف کند، اختطاف کننده آن به حبس متوسط از سه الی پنج سال محکوم میگردد. اگر زن شوهر دار را اختطاف کرده و در جریان اختطاف عمل نامشروعی را نیز با او انجام دهد، اختطاف کننده را به حد اکثر مجازات محکوم نموده است.
قانون گذار ایران دو کلمه را در قوانین باهم ذکر کرده است که عبارت از آدم ربایی و گروگان گیری است که در قانون مجازات اسلامی ایران نسبت به مجازات عمل اختطاف طبق ماده 621 قانون مجازات اسلامی در جرم آدم ربایی ساده مجازات آن حبس از 5 الی 15 سال و در صورتیكه سن مجنی علیه كمتر از 15 سال یا ربودن با وسیله نقلیه باشد یا به مجنی علیه آسیب جسمی یا حیثیتی وارد شود مرتكب به حداكثر مجازات یعنی 15 سال حبس محكوم خواهد شد و در صورت ارتكاب جرایم دیگر به مجازات آن جرم نیز محكوم می‌گردد.
فهرست منابع و مأخذ:
1- فرهنگ لغت عربی- فارسی المعانی.
2- ویب سایت www.parsi.wiki.ir
3- دیکشینری آنلاین www.dic.abadis.ir
4- فرهنگ فارسی معین
5- ویبلاک amin91.blog.ir
6- هفته نامه مشارکت ملی- شماره 341- دوشنبه 30 قوس 1388.
7- همتی- محمدحسن- قانون جزای افغانستان- ملینا- چاپ اول- امیران- 1383.
8- لینک مستقیم سایت: http://www.hoqoqdan.com/programs/3506

درباره ی مدیر سایت

نام من علی مدد و نام فامیلی من شجاعی و در بهار ۱۳۵۸ خورشیدی در قریه قلندری ولسوالی جاغوری ولایت غزنی در یک خانواده متوسط و متدین چشم به دنیا گشودم. که دوره ابتدائیه مکتب را در مکتب امام جعفر صادق خواندم و دوره متوسطه را در لیسه های خدایداد و لومان خواندم و دوره لیسه را در لیسه صالحی زیرک خواندم و دوره لسانس را در دانشگاه پیام نور افغانستان در رشته حقوق به پایان رساندم.

همچنین ببینید

نظام سلطنتی در معارف جاغوری

هرگاه نظری به چند سال قبل کشور و ولسوالی جاغوری بی اندازیم، دیده میشود که …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *